شرح وظایف مصوب كارشناس برنامه سلامت نوزادان:
 

· تدوین برنامه عملیاتی سالیانه

· استخراج شاخص های سلامت نوزادان براساس داده های آماری استخراج شده از سامانه سیب

· جمع آوری گزارشات و آمار مرگ ومیر نوزادان بیمارستانی و خارج بیمارستانی  و ارسال به معاونت بهداشتی

· تجزیه و تحلیل شاخص های سلامت نوزادان و بررسی عوامل موثر برآن ها.

· طراحی مداخلات لازم جهت بهبود خدمات نوزادان با هدف ارتقاء شاخص های سلامت نوزادان و پیگیری از مرگ ومیر نوزادان . 

· نظارت بر سطح کمی و کیفی مراقبت های دوره نوزادی توسط کارکنان پزشک وغیر پرشک در سطح مراکز خدمات جامع سلامت .

· نظارت و پایش عملکرد کارکنان در واحدهای بهداشتی در زمینه مراقبت نوزادان

· آموزش کارکنان در تمامی سطوح با هدف ارتقاء آگاهی و مهارت عملی در زمینه مراقبت های دوره نوزادی.(کارگاه، نوآموزی، بازآموزی، بدو خدمت و جلسات هماهنگی)

· پیگیری نوزادان پرخطر ترخیص شده از بیمارستان ها و ارزیابی رتینوپاتی

· برگزاری روز جهانی نوزاد نارس

· اجرای برنامه اپیک(بهبود کیفیت خدمات نوزادان) در مراکز و نظارت بر نحوه اجرای آن

· راستی آزمایی از خدمات ارائه شده به نوزادان

· امتیازدهی به کارکنان جهت تقدیر و تذکر به ایشان

· مشارکت در اجرای پروژه های تحقیقاتی در زمینه ارتقاء شاخص های بهداشتی برنامه

· تهیه و توزیع موادآموزشی اعم از پوستر، پمفلت و ....

·

شرح وظایف مصوب كارشناس برنامه ترویج تغذیه با شیر مادر:

· تدوین برنامه عملیاتی سالیانه.

· پیگیری تربیت مشاورین شیر مادر در سطح مراکز جهت ارائه مشاوره به مادران باردار و دارای کودک شیر خوار.

· پی گیری اجرای سیاست ترویج تغذیه با شیر مادر (اقدامات دهگانه) در بیمارستان های دارای بخش های زنان وزایمان ،کودکان ونوزادان

· پایش و ارزیابی سالیانه عملکرد بیمارستان های دارای لوح دوستدار کودک ، جهت اجرای مستمر سیاست های ترویج تغذیه با شیر مادر .

· نظارت و پایش عملکرد کارکنان در واحدهای بهداشتی در زمینه ترویج تغذیه با شیر مادر .

· نظارت بر ارائه خدمات آموزش و مشاوره ترویج تغذیه با شیر مادر به خانواده ها به ویژه مادران در دوران بارداری و شیردهی تا پایان 2 سالگی کودک طبق فرایندهای تعریف شده

· اجرای برنامه حمایت از کودکان محروم از شیر مادر ازطریق توزیع شیرمصنوعی یارانه ای به ایشان تا پایان یک سالگی براساس آیین نامه کشوری.

· مشارکت در اجرای پروژه های تحقیقاتی در زمینه ارتقاء شاخص های بهداشتی برنامه .

· برگزاری دوره های آموزشی استاندارد وآموزش کارکنان درکلیه سطوح( پزشکان، ماماها،بهورزان و مراقبین سلامت)

· تهیه مواد آموزشی در برنامه (بروشور،پوستر و...)

· پایش اجرای قانون شیر مادر در سایر ادارات در راستای حمایت از مادران شاغل دارای کودک شیر خوار .

· پیگیری راه اندازی اتاق مادر و کودک در امکان عمومی و پررفت و آمد جهت حمایت و تکریم مادران دارای کودک شیر خوار.

· نظارت بر فرایند انجام مشاوره شیر مادر

· راستی آزمایی از خدمات ارائه شده

· تهیه عملکرد کارکنان از نظر درصد کودکان مصرف کنندهع شیر یارانه و غیریارانه ای پس از جمع آوری آمار مربوطه

· برگزاری هفته جهانی شیر مادر

· برگزاری کمیته های شیر مادر به صورت فصلی

شرح وظایف مصوب كارشناس برنامه نظام مراقبت مرگ کودکان59-1 ماهه

تهیه و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی مربوط به مشکلات برنامه همکاری در

بهره‌گیری از داده‌های آماری جمع‌آوری شده به منظور برنامه‌ریزی سالانه 

تهیه برنامه عملیاتی سالانه

-برگزاری کارگاهها و دوره‌های آموزشی برنامه جهت پرسنل بخش دولتی و خصوصی

شرکت در سمینارها و کارگاههای کشوری 

نظارت بر آموزش ارائه دهندگان خدمت درواحدهای بهداشتی

پایش واحدهای بهداشتی همراه با ارائه پسخوراند کتبی

دریافت گزارش فوری مرگ کودکان 59-1 ماهه وپیگیری ثبت آن در پورتال نظام مراقبت مرگ کودکان

برگزاری کمیته های ب کاهش مرگ ومیر کودکان59-1 ماهه

تهیه متون آموزشی (کتاب، پوستر،پمفلت، تراکت و بروشور و ...) جهت ارائه دهندگان و گیرندگان خدمت   

اجرای برنامه های مداخله ای کاهش مرگ ومیر کودکان

بررسی وبرنامه ریزی برای جلب مشارکت ارگانهای برون بخشی برای اجرا ویا پیشبرد برنامه ها وسلامت جامعه 

هماهنگی وهمکاری با سایر واحدهای ذیربط دراجرای طرحها وبرنامه های موردنیاز در راستای برنامه ها

ایجاد وتقویت مکانیسم های مناسب برای همکاریهای بین بخشی 

شرح وظایف مصوب كارشناس برنامه کودکان

• اجرای برنامه مراقبت‌های ادغام یافته کودک سالم
• اجرای برنامه تکامل ابتدای دوران کودکی و غربالگری اختلالات تکاملی کودکان زیر 5 سال
•   برنامه‌ریزی، نظارت، ارزیابی و اجرای مداخلات کشوری ارتقاء رشد و تکامل کودکان شامل: شناسایی، راستی آزمایی، پیگیری جهت کاهش کم وزنی شدید کودکان
•   ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات درخواستی اداره سلامت کودکان در پورتال
•   تدوین برنامه عملیاتی سالانه - شناسایی مشکلات و نقاط ضعف برنامه و طراحی مداخلات
• پایش و ارزیابی روند اجرای برنامه سلامت کودکان در واحدهای محیطی و ارسال گزارش
•  استخراج و تحلیل فصلی شاخص های برنامه کودک سالم و تکامل کودکان در سطح شهرستان و مکاتبه و ارسال به استان و مراکز محیطی
•  برآورد مکمل های ویتامینی و آهن مورد نیاز کودکان زیر 2 سال در ابتدای سال و نظارت بر مصرف صحیح مکمل در واحدهای محیطی (روستایی، حاشیه شهر و شهرهای زیر 20 هزار نفر) شهرستان
•  بازدید و نظارت بر فعالیت های دفتر سلامت کودکان و مرکز تخصصی رشد و تکامل کودکان
•  انجام هماهنگی های بین بخشی با ادارات و سازمان های مرتبط از جمله بهزیستی و جلب مشارکت خیرین مجمع سلامت جهت تأمین هزینه مداخلات توانبخشی کودکان دارای اختلالات تکاملی
•  برگزاری جلسات هماهنگی درون بخشی با مسولین مراکز و پایگاه ها سطح شهرستان
•  برگزاری کارگاه ها و دوره‌های آموزشی برنامه ها
•  توزیع مواد آموزشی، دستورالعمل ها و....... در سطح شهرستان

شرح وظایف مصوب كارشناس برنامه مانا
 

· تدوین برنامه عملیاتی سالیانه .

· آموزش و برگزاری کارگاه های آموزشی جهت ارتقاء آگاهی و مهارت عملی کارکنان پزشک و غیر پزشک در زمینه مراقبت از کودکان بیمار زیر 5 سال براساس بسته های خدمتی کودکان .

· پیگیری و تجهیز مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی به اقلام دارویی و تجهیزات و وسایل مورد مراقبت کودک بیمار در واحدهای بهداشتی .  

· نظارت و پایش عملکرد کارکنان در واحدهای بهداشتی در زمینه مراقبت های کودکان بیمار. . 

· نظارت برسامانه ثبت اطلاعات و داده های کودکان بیمار و پرخطر بستری در مراکز بیمارستانی(mcmc)  .

· پیگیری کودکان پرخطربستری در مراکز بیمارستانی از طریق تماس تلفنی با خانواده و ارائه مشاوره های لازم به ایشان . 

· استخراج  شاخص های بهداشتی برنامه براساس جمع آوری و گزارش گیری داده های آماری از سامانه سیب . 

1. اقدامات فوري در مورد خفگي ناشي از جسم خارجي در كودكان بالاي يك سال چيست؟

عامل خفگي را سريعا مشخص كنيد وراه تنفسي كودك را باز كنيد. - اگر جسم در مجاري تنفسي كودك گير كرده، 5 ضربه با برجستگي كف دست به پشت كودك بزنيد. - اگر انسداد همچنان باقي است در پشت كودك قرار بگيريد ودستان خود را به دور بدن او حلقه كنيد، يك دست خود را درست در زير استخوان جناغ سينه كودك مشت كرده ودست ديگر خود را بر روي دست مشت شده گذاشته وبه سمت بالا به داخل شكم فشار دهيد. اين عمل را 5 بار تكرار كنيد. در صورت قطع تنفس، به كودك تنفس مصنوعي دهان به دهان بدهيد

2.روش مطلوب وصحيح تغذيه شير خوار چگونه است ؟

برقراري تماس پوستي با نوزاد بلافاصله پس از تولد وشروع تغذيه نوزاد با آغوز ظرف ساعت اول تولد (ترجيحا نيم ساعت اول ) تغذيه انحصاري شير خوار با شير مادر بطور مكرر ودر شب وروز در هر وعده نامحدود براي 6 ماه اول عمر توصيه مي شود .منظور از تغذيه انحصاري با شير مادر آن است كه شير خوار در 6 ماه اول نياز به آب،مايعات يا غذاهاي ديگر ندارد ونبايد هيچ ماده غذايي ديگري به وي داده شود (مصرف ويتامين وموادمعدني مجاز است ) .پس از پايان 6 ماهگي بايد غذاهاي كمكي به شير خوار داده شود وتنوع غذا ها ومقدار آن بتدريج افزايش يافته وتغذيه شير خوار با شير مادر ادامه يابد ضمنا استفاده از شيشه وپستانك منع مي شود . در سال دوم استفاده از غذاهاي خانواده همراه با ادامه تغذيه با شير مادر در تامين نياز هاي تغذيه اي شير خوار حائز اهميت است .

3. آيا شير خوار در طول شب هم نياز به شير مادر دارد ؟

بلي، شير خواران به دلايل مختلف شب ها بيدار مي شوند وبه آغوش وشير شما نياز دارند تحريك پستان از طريق تغذيه شبانه شير خوار براي حفظ توليد شير لازم است . ميزان ترشح هورمون در شب بالاتر است .بنابراين با تغذيه شبانه شير خوار، علاوه بررفع نياز او شير بيشتري توليد مي شود . پس به قدر كافي استراحت كنيد وشير خوار را در محلي نزديك خود بخوابانيد . در اين صورت مي توانيد در خواب وبيداري شير بدهيد وچرت بزنيد .

4. زمان شروع قطره آهن چه موقع است و تا چه سنی باید ادامه داشته باشد؟

زمان شروع قطره آهن از پایان 6 ماهگی یا همزمان با شروع غذای کمکی است و باید تا پایان 2 سالگی ادامه داشته باشد.

5. روزانه چند قطره آهن باید به کودکم بدهم؟

15 قطره

.6 آیا جهت پیشگیری از ایجاد لکه‌های دندانی می‌توانم از قطره آهن خارجی برای کودک استفاده کنم؟

با توجه به اینکه فرمولاسیون اکثر مکمل‌های خارجی با نسبت موجود در مکمل‌های ایرانی مغایرت داشته و کمتر از میزان توصیه شده وزارت بهداشت می‌باشد، استفاده از مکمل‌های خارجی توصیه نمی‌گردد. جهت پیشگیری از ایجاد لکه در دندان‌ها، قطره در عقب دهان کودک چکانده شود سپس به کودکان بالای شش ماه آب یا آب میوه طبیعی و درصورت شروع تغذیه تکمیلی و قطره آهن قبل از 6 ماهگی به دلیل نارسی و سایر مشکلات، استفاده از شیر مادر بعد از قطره آهن بلامانع می‌باشد ولی اگر شیرمصنوعی داده می‌شود، مصرف قطره آهن نباید همزمان با شیرمصنوعی باشد.

7. قطره های خارجی بهتر هستند یا نوع ایرانی؟

با توجه به اینکه فرمولاسیون اکثر مکمل‌های خارجی با نسبت موجود در مکمل‌های ایرانی مغایرت داشته و کمتر از میزان توصیه شده وزارت بهداشت می باشد، استفاده از مکمل‌های خارجی توصیه نمی‌گردد.

8. بعد از دادن قطره آهن می‌توان به کودک شیر داد؟

پس از دادن قطره آهن به کودک، دادن شیر مادر مانعی ندارد ولی اگر شیرمصنوعی داده می‌شود، مصرف قطره آهن نباید همزمان با شیرمصنوعی باشد.

9. آیا مصرف قطره آهن موجب تیره شدن رنگ مدفوع کودک می شود؟

بلی، جای نگرانی ندارد.

10. کدام مواد غذایی حاوی آهن می‌باشند؟

گوشت قرمز، مرغ، زرده تخم مرغ، حبوبات (مثل عدس و لوبیا) و سبزی‌‌هایی مانند جعفری و گشنیز

11. سنین مراقبت کودکان زیر 5 سال جهت مراجعه والدین به مراکز خدمات جامع سلامت/پایگاه سلامت/خانه بهداشت چگونه است؟

3 تا 5 روزگی،                   14 تا 15روزگی،         30 تا 45 روزگی       2 ماهگی،

4 ماهگی،                        6 ماهگی                   7 ماهگی              9 ماهگی

12 ماهگی،                       15 ماهگی،               18 ماهگی             24 ماهگی،

30 ماهگی،                      3 سالگی                    5 سالگی

12. درجه حرارت کودک زیر 2 ماه خود را چگونه اندازه‌گیری نمایم؟

دماسنج را در زیر بغل کودک به مدت 3 دقیقه قرار می‌دهیم و اگر دمای بدن بین 37-36 باشد طبیعی است در غیر این صورت حتماً کودک خود را نزد پزشک ببرید.

13. زمان شروع قطره‌های آ+د یا مولتی ویتامین و آهن چه موقع است و تا چه سنی باید ادامه داشته باشد؟

زمان شروع قطره‌های آ+د یا مولتی ویتامین از 5-3 روزگی است و باید تا پایان 2 سالگی ادامه داشته باشد و زمان شروع قطره آهن از پایان 6 ماهگی یا همزمان با شروع غذای کمکی است و باید تا پایان 2 سالگی ادامه داشته باشد.

14. مقدار مصرف قطره‌های آ+د یا مولتی ویتامین و آهن چه مقدار در روز می‌باشد؟

قطره آ+د یا مولتی ویتامین به مقدار یک سی سی در روز و قطره آهن 15 قطره در روز.

15. آیا قطره آهن باعث پوسیدگی دندان در کودکان می شود؟

تماس قطره آهن با دندان می‌تواند باعث ایجاد لکه‌های دندانی گردد، جهت پیشگیری از ایجاد لکه می‌توان راهکارهای ذکر شده در بند بالا را رعایت نمود. پوسیدگی دندانی که اغلب به اشتباه به قطره آهن ربط داده می‌شود، در واقع همان سندروم شیشه شیر می‌باشد که به علت تغذیه شبانه کودک با شیر مادر و عدم پاک کردن دندان‌ها بعد از شیر خوردن می‌باشد.

16. زمانی که جهت دریافت مراقبت کودک خود به مراکز خدمات جامع سلامت/پایگاه سلامت/خانه بهداشت مراجعه می‌نمایم چه خدماتی توسط بهورز/مراقب سلامت باید ارائه گردد؟

در مراقبت کودکان وزن، قد و دورسرکودک اندازه‌گیری شده و وضعیت تغذیه، بینایی، تکامل کودک، دهان و دندان واکسیناسیون و ... بررسی می‌شود و براساس وضعیت کودک مشاوره‌های لازم انجام شده و درخصوص پیشگیری از سوانح وحوادث، رابطه متقابل کودک و والدین آموزش‌های لازم ارائه می‌شود.